یادداشت آقای روزبهانی سفیر جمهوری اسلامی ایران در ترکمنستان

یادداشت آقای علی مجتبی روزبهانی سفیر فوق‌العاده و تام‌الاختیار جمهوری اسلامی ایران در ترکمنستان با موضوع پیوندهای تمدنی ایران و ترکمنستان در پایگاه خبری (Turkmenistan Habarlar Portaly (THP منتشر شد.

پیوندهای تمدنی ایران و ترکمنستان؛ از میراث مکتوب گذشتگان تا دیپلماسی فرهنگی امروز

میراث مشترک تمدنی جمهوری اسلامی ایران و ترکمنستان پهنه وسیعی دارد که برای پرداختن به آن باید در قلب تاریخ منطقه پیوندهای دو ملت و ریشه روابط مترقی کنونی را یافت. یکی از این مهمترین میراث تمدنی ایران و ترکمنستان حوزه علوم و نشر آن است. حفظ نسخ خطی، تبادل دانش کتابداری و انتشار کتب مشترک، بخشی از این بعد فرهنگی و تمدنی روابط به شمار می‌رود.

حوزه خراسان بزرگ و مراکز تاریخی علم و ادب نظیر مرو، نسا، سرخس و نیشابور و ابیورد در طول قرون متمادی کانون همزیستی و تولید اندیشه برای دانشمندان، فیلسوفان و نویسندگان ایرانی و ترکمن بوده‌اند. مرو در عصر اسلامی و به ویژه دوره سلجوقیان یکی از مراکز اصلی کتابت، ستاره‌شناسی، ریاضیات و عرفان بود. مفاخر بزرگی همچون انوری ابیوردی، زمخشری، فخرالدین رازی و بعدها عارفان و شاعران برجسته‌ای چون مخدوم‌قلی فراغی متون خود را به زبان‌های فارسی، عربی و ترکمنی نگاشتند.  سنت خطاطی، صحافی، فهرست‌نویسی و نسخه‌پردازی در این منطقه تاریخی، یکپارچه بوده است. وجود هزاران نسخه خطی به زبان‌های فارسی و عربی در کتابخانه‌های ترکمنستان و متون ترکی/عربی/ترکمنی مربوط به تاریخ منطقه در مخازن اسناد ایران، گواه این ریشه عمیق تمدنی است.

پیوندهای عمیق در این حوزه محدود به زمان گذشته نبوده است و چنین ارتباطاتی همچنان به شکل‌های مختلف ادامه دارد. همکاری‌های کنونی شامل شناسایی، خوانش، فهرست نگاری و تبادل نسخ خطی گذشتگان، نشر مشترک آثار بزرگان، آموزش و پژوهش و ترجمه آثار علمی از زبان‌های ترکمنی و فارسی است.

این روابط چنان عمقی دارد که نسخه دوجلدی نفیس و تصحیح‌شده دیوان مخدوم‌قلی فراغی از سوی رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به جناب آقای قربانقلی بردی‌محمداف، رهبر محترم ملی و رئیس مصلحت خلق ترکمنستان اهدا شد. این اقدام نشان‌دهنده احترام متقابل به مفاخر ادبی و استفاده از میراث مکتوب در جهت تحکیم روابط روابط برادری است.

بخش عینی و ملموس این همکاری‌ها در حوزه صنعت نشر و کتاب نیز جلوه‌گر شده است؛ جایی که متون کلاسیک و پژوهش‌های جدید به زیر چاپ می‌روند. از آن جمله می‌توان انتشار اشعار مخدوم‌قلی فراغی که تصحیح و به زبان فارسی ترجمه و در قالب کتب نفیس به چاپ رسیده است اشاره نمود. از آن گذشته تاکنون به همت سفارت جمهوری اسلامی ایران در عشق آباد آثاری از جناب آقای قربانقلی بردی محمداف و جناب آقای سردار بردی محمداف به فارسی ترجمه و منتشر شده و برخی دیگر نیز در دست ترجمه و یا انتشار است. از جمله این آثار گرانسنگ ترجمه و انتشار کتاب "احترام به مادر احترام به مقدسات است" نوشته جناب آرکاداغ می‌باشد. همچنین یک جلد از مجموعه کتاب‌های "گیاهان دارویی" ایشان نیز ترجمه شده در مرحله تطبیق ترجمه و انتشار است. کتاب ارزشمند جناب آقای سردار بردی محمداف رئیس جمهور محترم ترکمنستان با عنوان «بی‌طرفی ترکمنستان، راه روشن صلح و اعتماد» در دست ترجمه می‌باشد و در زمان مناسب مراسم رونمایی از انجام خواهد شد.

تعاملات علمی و پژوهش بر روی آثار گذشتگان، انتشار کتاب‌های نفیس و همکاری در حوزه علوم میان ایران و ترکمنستان، اقدامی راهبردی در راستای صیانت از هویت تاریخی مشترک است. تداوم این مسیر با تکیه بر ابزارهای دیجیتال و منشورات مشترک، ضامن حفظ زیست‌بوم فرهنگی منطقه و انتقال این میراث گران‌بها به نسل‌های آینده خواهد بود.

لینک: 

https://www.instagram.com/p/Dbm8-5kMRa6/?igsh=MWphY2M2NmJwMGZiOQ==